Losse schuttingplank vervangen

Eén plank die scheef hangt, gebarsten is of eruit is gewaaid maakt een verder prima schutting meteen slordig. Het goede nieuws: bij een houten scherm tussen betonpalen vervang je zo’n plank los, zonder het scherm uit de sponning te tillen en zonder je buren erbij te betrekken. Je hebt er een halfuur voor nodig en één plank van de juiste maat.

Eerst kijken: is het de plank of het scherm?

Voordat je gaat schroeven is het de moeite om vast te stellen wat er nu eigenlijk stuk is. Een volledig scherm van 180 × 180 cm heeft aan de voorkant negen verticale planken, aan de achterkant tien, en twee horizontale regels — één boven en één onder. Die regels dragen alles. De verticale planken zijn daar op geschroefd.

Loop het scherm even na en stel drie vragen:

• Zit alleen de plank los? Dan is een schroef losgekomen of het hout onder de schroefkop uitgescheurd. Dat is een reparatie van vijf minuten.
• Is de plank zelf kapot? Gebarsten over de lengte, verrot aan de onderkant, of afgebroken bij een schroefgat. Vervangen dus.
• Beweegt de hele plankenlaag mee? Dan zit het niet in de plank maar in een horizontale regel. Is die regel gescheurd of rot, dan repareer je niets met een nieuwe plank en kun je beter het hele scherm vervangen.

Kijk ook naar de onderkant. Staat de plank met zijn kopse kant in de aarde omdat de betonplaat is weggezakt, dan komt de volgende plank binnen een paar jaar net zo hard terug. Los dan eerst de plaat op.

Wat je nodig hebt

• Een vervangende plank in dezelfde houtsoort, breedte en dikte. Meet de bestaande plank op, want tussen houtsoorten en leveranciers zitten millimeters verschil die je in het vlak meteen ziet.
• RVS schroeven. Geen verzinkte, geen gele spaanplaatschroeven — die roesten door en trekken zwarte strepen over je hout.
• Een accuboormachine met een boortje om voor te boren, een koevoetje of beitel, en een handzaag voor het geval de plank op maat moet.

Zo vervang je de plank

1. Haal de oude plank eruit

Draai de schroeven los waar dat nog kan. Zijn de koppen weggerot of rondgedraaid, wip de plank dan voorzichtig los met een koevoetje, met een stukje hout eronder zodat je de plank ernaast niet beschadigt. Vaak breekt de plank onderweg — dat geeft niet, hij gaat toch weg. Blijven er schroeven in de regel achter, draai of trek die er dan alsnog uit; een achtergebleven schroef zit precies waar je de nieuwe wilt zetten.

2. Controleer de regels

Nu de plank eruit is zie je de horizontale regels bloot liggen. Duw met een schroevendraaier in het hout rond de oude schroefgaten. Voelt het sponzig, dan is dat de echte oorzaak en is een nieuwe plank pleisterwerk.

3. Zet de nieuwe plank op maat

Meet de plank ernaast en neem die maat over, niet de maat van de plank die eruit kwam — die kan gekrompen of afgebroken zijn. Zaag de onderkant zo dat er ruimte overblijft tussen het hout en de grond. Kopshout dat de aarde raakt zuigt water op en is binnen een paar jaar het volgende probleem.

4. Boor voor en schroef vast

Voorboren is geen extra werk maar de reden dat je hout niet splijt, zeker bij hardhout. Schroef de plank boven en onder in de regel vast, twee schroeven per regel, en houd ongeveer twee centimeter afstand tot de rand van de plank. Draai de schroef net verzonken — doordraaien tot de kop in het hout verdwijnt maakt een kuiltje waar water in blijft staan.

5. Controleer het vlak

Ga een paar meter terugstaan en kijk langs de schutting. De nieuwe plank hoort in hetzelfde vlak te liggen als de rest en dezelfde naadbreedte te houden. Staat hij een fractie voor of achter, dan zit er meestal vuil of een schroefrestant tussen plank en regel.

De nieuwe plank kleurt niet mee

Reken erop dat je hem het eerste jaar ziet zitten. Onbehandeld hout dat een paar jaar buiten staat is grijs geworden, en een verse plank is dat niet. Dat trekt vanzelf bij, maar het duurt: bij douglas en grenen ongeveer een seizoen of twee, bij hardhout langer.

Wil je het verschil sneller wegwerken, dan zijn er twee routes. Je kunt de nieuwe plank vast een keer met een vergrijzer behandelen, of je accepteert het verschil en laat de zon zijn werk doen. Wat je niet moet doen is alleen die ene plank in de beits zetten — dan heb je in plaats van een lichte plank een donkere plank, en dat valt jaren langer op.

Bij een zwart gespoten schutting ligt het anders: daar bestel je de plank in dezelfde afwerking mee, want zwart bijwerken met een spuitbus wordt zelden mooi.

Wanneer vervangen niet meer loont

Losse planken vervangen is prima werk tot een stuk of drie per scherm. Zit je daarboven, dan zegt dat iets over de staat van het hele scherm en ben je met een nieuw scherm goedkoper uit dan met een middag prutsen en over twee jaar hetzelfde verhaal.

Datzelfde geldt als de regels meegaan, als de planken over de hele lengte scheuren vertonen, of als de onderkant van meerdere planken tegelijk zacht is. Een scherm is een systeem: als de dragende delen op zijn, houdt losse reparatie op.